From 9785f013c739a3684f84ccf9c251cc49516b8960 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Josh Gao Date: Wed, 2 Jul 2025 10:12:16 +0800 Subject: [PATCH] new post --- _config.yml | 2 +- ...2025-07-02-gaussian-dist-pdf-derivation.md | 279 ++++++++++++++++++ 2 files changed, 280 insertions(+), 1 deletion(-) create mode 100644 source/_posts/2025-07-02-gaussian-dist-pdf-derivation.md diff --git a/_config.yml b/_config.yml index aafe938..13fb18d 100644 --- a/_config.yml +++ b/_config.yml @@ -189,7 +189,7 @@ neat_js: related_posts: enabled: true - enable_env_name: deploy + enable_env_name: prod filter_threshold: 0.13 related_count: 5 weight: diff --git a/source/_posts/2025-07-02-gaussian-dist-pdf-derivation.md b/source/_posts/2025-07-02-gaussian-dist-pdf-derivation.md new file mode 100644 index 0000000..ff8fbab --- /dev/null +++ b/source/_posts/2025-07-02-gaussian-dist-pdf-derivation.md @@ -0,0 +1,279 @@ +--- +title: 信息论角度推导高斯分布的概率密度函数 +mathjax: true +comments: true +copyright: true +toc: + enable: true + number: true + wrap: true + expand_all: true + max_depth: 4 +abbrlink: '741621e3' +date: 2025-07-02 09:20:07 +tags: + - 高斯分布 + - 信息论 +categories: + - [数学, 概率论] +--- + +$\newcommand\diff{\mathop{}\!\mathrm{d}}$ + +# 背景与目标 + +在统计建模中,我们常常面临这样一个问题:**已知某个连续随机变量的期望和方差,如何合理地确定它的概率分布?** 最大熵原理(Maximum Entropy Principle)提供了一个具有信息论意义的答案: + +> 在已知约束(如期望与方差)下,熵最大的概率密度函数是最“中立”或最“无偏”的选择。 + +熵在此表示不确定性或信息量。连续型随机变量的微分熵定义为: + +$$ +\begin{equation*} +H[p] = -\int_{-\infty}^{\infty} p(x) \ln p(x) \, \diff x +\end{equation*} +$$ + +我们的目标是:**在已知期望和方差的约束下,最大化熵 $H[p]$,求出最优概率密度函数 $p(x)$**。 + + + +# 约束条件 + +我们假设随机变量 $X$ 满足: + +- 归一化约束: + + $$ + \begin{equation*} + \int_{-\infty}^{\infty} p(x) \, \diff x = 1 + \end{equation*} + $$ + +- 期望约束: + + $$ + \begin{equation*} + \int_{-\infty}^{\infty} x \, p(x) \, \diff x = \mu + \end{equation*} + $$ + +- 方差约束: + + $$ + \begin{equation*} + \int_{-\infty}^{\infty} (x - \mu)^2 \, p(x) \, \diff x = \sigma^2 + \end{equation*} + $$ + +# 构造拉格朗日泛函 + +引入拉格朗日乘子 $\lambda_0, \lambda_1, \lambda_2$,构造带约束的目标泛函: + +$$ +\begin{equation*} +\mathcal{L}[p] = -\int p(x) \ln p(x) \diff x ++ \lambda_0 \left( \int p(x) \diff x - 1 \right) ++ \lambda_1 \left( \int x p(x) \diff x - \mu \right) ++ \lambda_2 \left( \int (x - \mu)^2 p(x) \diff x - \sigma^2 \right) +\end{equation*} +$$ + +将所有积分项合并为: + +$$ +\begin{equation*} +\mathcal{L}[p] = \int \left[ +- p(x) \ln p(x) ++ \lambda_0 p(x) ++ \lambda_1 x p(x) ++ \lambda_2 (x - \mu)^2 p(x) +\right] \diff x +\end{equation*} +$$ + +# 变分法求极值 + +我们考虑一个扰动: + +$$ +\begin{equation*} +p(x) \rightarrow p(x) + \epsilon \eta(x) +\end{equation*} +$$ + +其中 $\epsilon$ 是足够小的实数,$\eta(x)$ 是任意光滑、在积分区间内有界且满足边界条件的函数(可理解为“任意小的扰动”)。为了求出 $\dfrac{\delta \mathcal{L}}{\delta p(x)}$,我们代入扰动项进行展开: + +$$ +\begin{equation*} +\mathcal{L}[p + \epsilon \eta] += -\int (p(x) + \epsilon \eta(x)) \ln (p(x) + \epsilon \eta(x)) \, \diff x + \text{其余约束项} +\end{equation*} +$$ + +> 注意:这里只展开了主熵项 $-\displaystyle\int p \ln p$,约束项形式类似,将在后面统一处理。 + +--- + +对主项使用泰勒展开(忽略高阶小量): + +> **泰勒展开回顾:** +> +> 设 $f(p) = p \ln p$,我们对 $p(x) + \epsilon \eta(x)$ 展开,有: +> $$ +> f(p + \epsilon \eta) = p \ln p + \epsilon \eta (1 + \ln p) + o(\epsilon) +> $$ +> 其中: +> $$ +> \frac{\diff }{\diff p}(p \ln p) = \ln p + 1 +> $$ + +将其代入: + +$$ +\begin{align*} +\mathcal{L}[p + \epsilon \eta] +&= -\int \left[ p(x) \ln p(x) + \epsilon \eta(x)(1 + \ln p(x)) \right] \diff x + o(\epsilon) + \text{约束项} \\ +&= \mathcal{L}[p] - \epsilon \int \eta(x) (1 + \ln p(x)) \diff x + o(\epsilon) + \text{约束项} +\end{align*} +$$ + +对约束项也类似展开: + +- 对归一化项: + + $$ + \begin{equation*} + \lambda_0 \left( \int (p + \epsilon \eta) \diff x - 1 \right) + = \lambda_0 \left( \int p \, \diff x - 1 + \epsilon \int \eta \, \diff x \right) + \end{equation*} + $$ + +- 对期望项: + + $$ + \begin{equation*} + \lambda_1 \left( \int x (p + \epsilon \eta) \diff x - \mu \right) + = \lambda_1 \left( \int x p \, \diff x - \mu + \epsilon \int x \eta \, \diff x \right) + \end{equation*} + $$ + +- 对方差项: + + $$ + \begin{equation*} + \lambda_2 \left( \int (x - \mu)^2 (p + \epsilon \eta) \diff x - \sigma^2 \right) + = \lambda_2 \left( \int (x - \mu)^2 p \, \diff x - \sigma^2 + \epsilon \int (x - \mu)^2 \eta(x) \diff x \right) + \end{equation*} + $$ + +--- + +将所有一阶 $\epsilon$ 项收集起来: + +$$ +\begin{equation*} +\mathcal{L}[p + \epsilon \eta] = \mathcal{L}[p] ++ \epsilon \int \eta(x) \left[ - (1 + \ln p(x)) + \lambda_0 + \lambda_1 x + \lambda_2 (x - \mu)^2 \right] \diff x + o(\epsilon) +\end{equation*} +$$ + +对 $\epsilon$ 求导并令其在 $\epsilon = 0$ 处为零: + +$$ +\begin{equation*} +\left. \frac{\diff}{\diff \epsilon} \mathcal{L}[p + \epsilon \eta] \right|_{\epsilon=0} += \int \eta(x) \left[ -\ln p(x) - 1 + \lambda_0 + \lambda_1 x + \lambda_2 (x - \mu)^2 \right] \diff x = 0 +\end{equation*} +$$ + +根据变分法基本引理,这个积分当且仅当括号内为 $0$ 时对所有扰动函数 $\eta(x)$ 为零: + +> 变分法基本引理: +> +> 若函数 $F(x)$ 满足 +> $$ +> \int_{a}^{b} F(x) \cdot \eta(x) dx = 0 +> $$ +> 对所有合适扰动 $\eta(x)$ 成立,则必有 +> $$ +> F(x) = 0 \quad \forall x \in (a, b) +> $$ +> +> 这是因为若 $F(x_0) \ne 0$,则可构造在 $x_0$ 附近支持的 $\eta(x)$ 使得积分不为零,导致矛盾。 + +$$ +\begin{equation*} +\frac{\delta \mathcal{L}}{\delta p(x)} = -\ln p(x) - 1 + \lambda_0 + \lambda_1 x + \lambda_2 (x - \mu)^2 = 0 +\end{equation*} +$$ + +也即求得了变分导数。移项得: + +$$ +\begin{equation*} +\ln p(x) = \lambda_0' + \lambda_1 x + \lambda_2 (x - \mu)^2 +\end{equation*} +$$ + +两边取指数: + +$$ +\begin{equation*} +p(x) = \exp\left( \lambda_0' + \lambda_1 x + \lambda_2 (x - \mu)^2 \right) +\end{equation*} +$$ + +要满足可积性,需 $\lambda_2 < 0$。设 + +$$ +\begin{equation*} +p(x) = A \cdot \exp\left( -\alpha (x - \mu)^2 \right) +\end{equation*} +$$ + +# 归一化与确定参数 + +根据归一化条件: + +$$ +\begin{equation*} +A \cdot \int_{-\infty}^{\infty} \exp\left( -\alpha (x - \mu)^2 \right) \diff x = 1 +\end{equation*} +$$ + +已知高斯积分结果: + +$$ +\begin{equation*} +\int_{-\infty}^{\infty} \exp\left( -\alpha (x - \mu)^2 \right) \diff x = \sqrt{\frac{\pi}{\alpha}} +\end{equation*} +$$ + +得到: + +$$ +\begin{equation*} +A = \sqrt{\frac{\alpha}{\pi}} +\end{equation*} +$$ + +若令 $\alpha = \dfrac{1}{2\sigma^2}$,则最终得: + +$$ +\begin{equation*} +p(x) = \frac{1}{\sqrt{2\pi\sigma^2}} \exp\left( -\frac{(x - \mu)^2}{2\sigma^2} \right) +\end{equation*} +$$ + +# 总结 + +从最大熵原理出发,在已知均值与方差的约束下,最“无偏”或熵最大的概率密度函数是: + +$$ +\begin{equation*} +p(x) = \frac{1}{\sqrt{2\pi\sigma^2}} \exp\left( -\frac{(x - \mu)^2}{2\sigma^2} \right) +\end{equation*} +$$ + +这正是**高斯分布**的标准形式,说明它不仅数学上方便,**信息论上也是最合理的选择**。